มีรายได้หลายทาง ยื่นภาษียังไง ทำไมสิ้นปีต้องจ่ายเพิ่ม พร้อมวิธีจดรายได้
มีทั้งเงินเดือน งานเสริม และค่าเช่า แต่ละทางถูกหักภาษีไว้น้อยกว่าภาษีจริง ตอนยื่นแบบจึงมักต้องจ่ายเพิ่ม สรุปวิธีคิดภาษีเมื่อมีรายได้หลายทาง ตัวอย่างตัวเลข และวิธีจดรายได้ให้รู้ล่วงหน้า
คนทำงานประจำที่มีงานเสริม รับฟรีแลนซ์ หรือปล่อยห้องเช่า มักเจอสถานการณ์เดียวกันตอนยื่นภาษีต้นปี: ทุกทางถูกหักภาษีไว้แล้ว แต่พอรวมแล้วยังต้องจ่ายเพิ่มอีกหลักหมื่น บทความนี้อธิบายว่าเกิดจากอะไร และจดรายได้อย่างไรให้รู้ตัวเลขก่อนถึงวันยื่น
สรุปสั้น ๆ: รายได้ทุกทางรวมกันคิดภาษีขั้นบันไดครั้งเดียว ผู้จ่ายแต่ละรายหักภาษีโดยไม่รู้ว่าคุณมีรายได้ทางอื่น ภาษีที่ถูกหักไว้จึงมักน้อยกว่าภาษีจริง นอกจากนี้เงินเดือน 40(1) กับค่าจ้าง 40(2) ใช้เพดานค่าใช้จ่าย 100,000 บาทร่วมกัน ทำให้รายได้เสริมแทบไม่ได้หักค่าใช้จ่าย
ทำไมมีรายได้หลายทางแล้วต้องจ่ายภาษีเพิ่ม
1. ภาษีคิดจากรายได้รวม ไม่ใช่แยกทีละทาง ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาเป็นอัตราขั้นบันได รายได้ที่เพิ่มขึ้นจะถูกคิดในขั้นที่สูงขึ้น นายจ้างหักภาษีจากเงินเดือนโดยคิดเหมือนคุณมีเงินเดือนอย่างเดียว ส่วนผู้จ้างงานเสริมหักแค่ 3% ซึ่งมักน้อยกว่าอัตราขั้นสูงสุดของคุณ
2. เงินเดือนกับงานเสริม 40(2) ใช้เพดานค่าใช้จ่ายร่วมกัน 40(1) และ 40(2) หักค่าใช้จ่าย 50% แต่รวมกันไม่เกิน 100,000 บาท คนที่เงินเดือนเกินปีละ 200,000 บาทใช้เพดานนี้เต็มแล้ว ค่าจ้างงานเสริมที่เป็น 40(2) จึงไม่ได้หักค่าใช้จ่ายเพิ่มเลย
3. รายได้บางทางไม่ถูกหักภาษีเลย เช่น ค่าเช่าห้องที่ผู้เช่าเป็นบุคคลธรรมดา ขายของออนไลน์ หรือรับงานจากผู้จ่ายที่ไม่ได้หักภาษี
ตัวอย่างตัวเลข ปี 2569
เงินเดือน 35,000 บาท + รับงานเสริม 40(2) ปีละ 120,000 บาท (ถูกหัก 3%) + ปล่อยเช่าห้องเดือนละ 10,000 บาท ให้บุคคลธรรมดา (ไม่ถูกหักภาษี) หักค่าลดหย่อนส่วนตัว 60,000 บาท และประกันสังคม 10,500 บาท
| บาท | |
|---|---|
| เงินเดือน 40(1) ทั้งปี | 420,000 |
| งานเสริม 40(2) | 120,000 |
| หัก ค่าใช้จ่าย 40(1)+40(2) 50% ไม่เกิน 100,000 | (100,000) |
| ค่าเช่า 40(5) | 120,000 |
| หัก ค่าใช้จ่ายเหมา 30% | (36,000) |
| หัก ค่าลดหย่อนส่วนตัว + ประกันสังคม | (70,500) |
| เงินได้สุทธิ | 453,500 |
| ภาษีทั้งปี | 22,850 |
| หัก ภาษีที่นายจ้างหักจากเงินเดือน | (4,975) |
| หัก ภาษีที่ถูกหัก 3% จากงานเสริม | (3,600) |
| ต้องจ่ายเพิ่มตอนยื่น ภ.ง.ด.90 | 14,275 |
ถ้ามีเงินเดือนอย่างเดียว ภาษีทั้งปีคือ 4,975 บาท — งานเสริมกับค่าเช่ารวม 240,000 บาททำให้ภาษีเพิ่มขึ้นเกือบ 18,000 บาท แต่ถูกหักไว้แค่ 3,600 บาท
นอกจากนี้ ค่าเช่าที่ได้รับช่วงมกราคม–มิถุนายนเกิน 60,000 บาท ต้องยื่น ภ.ง.ด.94 ภาษีครึ่งปีภายในเดือนกันยายนด้วย ลองคำนวณที่ ภ.ง.ด.94 ภาษีครึ่งปี
ต้องยื่นแบบไหน
- มีเงินเดือนอย่างเดียว → ภ.ง.ด.91
- มีรายได้ประเภทอื่นด้วย (40(2)–40(8)) → ภ.ง.ด.90 รวมทุกทางในแบบเดียว
- มีรายได้ 40(5)–40(8) ช่วงครึ่งปีแรก → ยื่น ภ.ง.ด.94 กลางปีเพิ่ม แล้วนำภาษีที่จ่ายไปหักตอนยื่น ภ.ง.ด.90
รายละเอียดประเภทเงินได้แต่ละมาตราอยู่ที่ เงินได้ 40(1)–40(8) ต่างกันยังไง และงานเสริมแต่ละแบบอยู่ที่ ภาษีฟรีแลนซ์ 40(2) 40(8)
จดรายได้ยังไงให้ยื่นภาษีง่าย
ปัญหาของคนรายได้หลายทางคือข้อมูลกระจาย: สลิปเงินเดือน 50 ทวิ หลายใบ เงินค่าเช่าที่โอนเข้าบัญชี จดให้เป็นระบบตั้งแต่ต้นปีจะช่วยได้มาก
- จดทุกครั้งที่ได้รับเงิน — วันที่ ผู้จ่าย ประเภทเงินได้ ยอดก่อนหักภาษี ภาษีที่ถูกหัก และยอดที่ได้รับจริง
- แยกประเภทเงินได้ตามมาตรา 40 ตั้งแต่ตอนจด เพราะหักค่าใช้จ่ายไม่เท่ากัน ถ้ายังไม่แน่ใจ ดูช่องประเภทเงินได้ใน 50 ทวิ ของผู้จ่าย
- เก็บรายชื่อผู้จ่ายพร้อมเลขผู้เสียภาษี ต้องใช้กรอกตอนยื่นออนไลน์
- ประมาณภาษีทั้งปีตั้งแต่กลางปี จะรู้ว่าต้องจ่ายเพิ่มประมาณเท่าไร และมีเวลาซื้อค่าลดหย่อนก่อนสิ้นปี
- ติ๊กเช็กลิสต์ 50 ทวิ ว่าได้ครบทุกผู้จ่ายแล้วก่อนยื่น อ่านเพิ่มที่ 50 ทวิ คืออะไร
ใช้สมุดหรือ Excel ก็ได้ ขอแค่จดสม่ำเสมอ หรือใช้เครื่องมือที่ทำขั้นตอนเหล่านี้ให้อัตโนมัติ
ลดภาษีที่ต้องจ่ายเพิ่มได้อย่างไร
- ตรวจประเภทเงินได้ให้ถูก — เช่น รายได้วิชาชีพอิสระ 40(6) หักค่าใช้จ่ายได้มากกว่า 40(2) ถ้าใน 50 ทวิ ระบุไม่ตรงกับลักษณะงาน ให้สอบถามผู้จ่าย
- ซื้อค่าลดหย่อนก่อนสิ้นปี — RMF Thai ESG ประกัน ลดภาษีในอัตราขั้นสูงสุดของคุณ ดู RMF กับ Thai ESG ซื้ออะไรดี
- ผ่อนชำระได้ — ภาษีที่ต้องจ่ายเพิ่มตั้งแต่ 3,000 บาท ขอผ่อนชำระ 3 งวดได้ถ้ายื่นภายในกำหนด
คำถามที่พบบ่อย
มีงานประจำและงานเสริม ต้องยื่นภาษีแบบไหน? ยื่น ภ.ง.ด.90 รวมเงินเดือนและรายได้จากงานเสริมไว้ในแบบเดียว ไม่ต้องยื่นแยกตามผู้จ่าย
ทำไมถูกหักภาษีจากทุกทางแล้ว ยังต้องจ่ายเพิ่ม? เพราะผู้จ่ายแต่ละรายหักภาษีจากยอดที่ตัวเองจ่ายเท่านั้น ไม่รู้ว่าคุณมีรายได้ทางอื่น เมื่อรวมกันแล้วเงินได้สุทธิสูงขึ้น ภาษีจริงจึงมากกว่าที่ถูกหักไว้
รายได้เสริมที่ไม่มี 50 ทวิ ต้องยื่นไหม? ต้องยื่น เงินได้ทุกประเภทต้องนำมารวมคำนวณภาษี ไม่ว่าผู้จ่ายจะหักภาษีหรือออกเอกสารให้หรือไม่ (ยกเว้นเงินได้ที่กฎหมายยกเว้น)
ค่าเช่าห้องต้องยื่นภาษีครึ่งปีไหม? ถ้าค่าเช่าที่ได้รับช่วงมกราคม–มิถุนายนเกิน 60,000 บาท (มีคู่สมรส 120,000 บาท) ต้องยื่น ภ.ง.ด.94 ภายในเดือนกันยายน อ่านเพิ่มที่ ภาษีค่าเช่าบ้าน คอนโด
Raidaai ทำมาเพื่อคนรายได้หลายทาง: จดรายได้แยกตามมาตรา 40 ได้ทั้งในเว็บและพิมพ์ในแชต LINE ประมาณภาษีทั้งปีให้ทุกเดือน เตือนให้จดรายได้และเตือนรอบยื่นภาษี และสรุปข้อมูลพร้อมกรอกยื่นออนไลน์ — สมัครใช้ฟรี
บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางภาษีเฉพาะบุคคล — ตรวจสอบประกาศของกรมสรรพากรล่าสุดก่อนยื่นแบบ