ภาษีหมอ 40(6) คิดยังไง — หักค่าใช้จ่าย 60% พร้อมตัวอย่างคำนวณ

แพทย์ส่วนใหญ่มีรายได้มากกว่าหนึ่งทาง — เงินเดือนจากโรงพยาบาลต้นสังกัด ค่าเวร ค่าตอบแทนจากโรงพยาบาลเอกชน และรายได้จากคลินิกของตัวเอง แต่ละก้อนถูกจัดเป็น เงินได้คนละประเภท และหักค่าใช้จ่ายได้ไม่เท่ากัน ถ้ารวมทุกก้อนเป็นก้อนเดียวแล้วคิดแบบเงินเดือน อาจจ่ายภาษีมากกว่าที่ควร

สรุปสั้น ๆ: รายได้จาก "การประกอบโรคศิลปะ" เป็นเงินได้ตามมาตรา 40(6) หักค่าใช้จ่ายแบบเหมาได้ 60% โดยไม่มีเพดาน (หรือหักตามจริงถ้ามีหลักฐาน) ต่างจากเงินเดือน 40(1) และค่าตอบแทน 40(2) ที่หักได้ 50% แต่รวมกันไม่เกิน 100,000 บาท

รายได้ของแพทย์ อยู่ในมาตราไหนบ้าง

รายได้	ประเภทเงินได้ที่พบบ่อย
เงินเดือน เงินประจำตำแหน่ง โบนัส จากโรงพยาบาลต้นสังกัด	40(1)
ค่าเวร ค่าล่วงเวลา ที่จ่ายในฐานะลูกจ้างของโรงพยาบาลนั้น	40(1)
เบี้ยประชุม ค่าวิทยากร ค่าตอบแทนจากการรับทำงานให้	40(2)
รายได้จากคลินิกของตัวเอง ที่คนไข้จ่ายตรง	40(6)
ค่าแพทย์ (DF) จากโรงพยาบาลเอกชน	40(2) หรือ 40(6) แล้วแต่ลักษณะสัญญา

วิธีที่ง่ายที่สุดคือ ดูช่องประเภทเงินได้ในหนังสือรับรองการหักภาษี ณ ที่จ่าย (50 ทวิ) ที่แต่ละโรงพยาบาลออกให้ ประเภทเงินได้ขึ้นกับข้อเท็จจริงของการจ้าง เช่น เป็นลูกจ้างหรือประกอบวิชาชีพอิสระ — ไม่ใช่สิ่งที่เลือกเองได้ ถ้าไม่แน่ใจให้สอบถามฝ่ายบัญชีของผู้จ่าย หรือกรมสรรพากร

40(6) หักค่าใช้จ่ายได้เท่าไร

• การประกอบโรคศิลปะ: หักเหมา 60% ของเงินได้ ไม่มีเพดาน
• วิชาชีพอิสระอื่นใน 40(6) (กฎหมาย วิศวกรรม สถาปัตยกรรม บัญชี ประณีตศิลปกรรม): หักเหมา 30% (ประณีตศิลปกรรม 60%)
• หรือหักตามจริง — ต้องมีหลักฐานค่าใช้จ่ายครบ เช่น ค่าเช่าคลินิก เงินเดือนพนักงาน ค่ายาและเวชภัณฑ์ เหมาะกับคลินิกที่ต้นทุนสูงกว่า 60% ของรายรับ

เทียบกับเงินเดือน 40(1) และค่าตอบแทน 40(2) ที่หักค่าใช้จ่ายได้ 50% แต่ สองประเภทรวมกันไม่เกิน 100,000 บาท — หมอที่มีเงินเดือนเกิน 200,000 บาทต่อปีจะใช้เพดานนี้เต็มตั้งแต่เงินเดือนแล้ว

ตัวอย่างการคำนวณ

สมมติปีนี้มีเงินเดือน 600,000 บาท และรายได้จากคลินิก 500,000 บาท ใช้ค่าลดหย่อนส่วนตัวอย่างเดียว และถูกหักภาษี ณ ที่จ่ายจากเงินเดือนไว้ 20,000 บาท

ขั้นตอน	บาท
เงินได้ 40(1) เงินเดือน	600,000
หัก ค่าใช้จ่าย 50% ไม่เกิน 100,000	(100,000)
เงินได้ 40(6) คลินิก	500,000
หัก ค่าใช้จ่ายเหมา 60%	(300,000)
เงินได้หลังหักค่าใช้จ่าย	700,000
หัก ค่าลดหย่อนส่วนตัว	(60,000)
เงินได้สุทธิ	640,000
ภาษีตามขั้นบันได	48,500
หัก ภาษีหัก ณ ที่จ่าย	(20,000)
ต้องชำระเพิ่มตอนยื่น ภ.ง.ด.90	28,500

ภาษีขั้นบันไดของเงินได้สุทธิ 640,000 บาท: 150,000 บาทแรกยกเว้น, ส่วน 150,001–300,000 เสีย 5% (7,500), ส่วน 300,001–500,000 เสีย 10% (20,000), ส่วน 500,001–640,000 เสีย 15% (21,000) รวม 48,500 บาท

ถ้าเงินก้อนเดียวกันเป็น 40(2)

ถ้ารายได้ 500,000 บาทเดียวกันนี้เป็นเงินได้ 40(2) จะหักค่าใช้จ่ายเพิ่มไม่ได้เลย เพราะเพดาน 100,000 บาทถูกใช้หมดตั้งแต่เงินเดือน เงินได้สุทธิจะเป็น 940,000 บาท และ ภาษีทั้งปีเป็น 103,000 บาท — ต่างกันมากกว่าเท่าตัว จึงควรตรวจประเภทเงินได้ใน 50 ทวิ ทุกใบให้ถูกต้อง

ภาษีวิธีที่ 2 (0.5%)

ถ้ามีเงินได้ที่ไม่ใช่เงินเดือน 40(1) ตั้งแต่ 120,000 บาทขึ้นไป ต้องคำนวณภาษีอีกวิธีหนึ่งด้วย คือ 0.5% ของเงินได้พึงประเมินที่ไม่ใช่ 40(1) ถ้าได้เกิน 5,000 บาท ให้เสียภาษีตามวิธีที่ได้ยอดสูงกว่า

ในตัวอย่าง: 0.5% × 500,000 = 2,500 บาท ไม่เกิน 5,000 บาท จึงใช้ภาษีตามขั้นบันไดตามปกติ — วิธีที่ 2 มักมีผลกับคนที่มีรายรับ 40(6) สูงเกิน 1 ล้านบาทต่อปีแต่มีกำไรน้อย

ต้องยื่น ภ.ง.ด.94 กลางปี

เงินได้ 40(6) เป็นเงินได้ที่ต้องยื่นภาษีครึ่งปีด้วยแบบ ภ.ง.ด.94 สำหรับเงินได้ที่ได้รับตั้งแต่มกราคมถึงมิถุนายน ยื่นภายใน 30 กันยายน (ยื่นทางอินเทอร์เน็ตมักได้ขยายเวลาเพิ่มอีกประมาณ 8 วัน)

• คิดภาษีจากเงินได้ครึ่งปี หักค่าใช้จ่ายและค่าลดหย่อนได้ครึ่งหนึ่งของบางรายการ
• ภาษีที่จ่ายตาม ภ.ง.ด.94 นำไปหักออกตอนยื่น ภ.ง.ด.90 ปลายปีได้ ไม่ได้เสียซ้ำ
• ถ้าครึ่งปีแรกมีเฉพาะเงินเดือน ไม่มีรายได้ 40(6) ไม่ต้องยื่น ภ.ง.ด.94

ภาษีหัก ณ ที่จ่าย

ค่าตอบแทนวิชาชีพอิสระที่โรงพยาบาลหรือบริษัทจ่ายให้ มักถูกหักภาษี ณ ที่จ่ายไว้ 3% ส่วนรายได้ที่คนไข้จ่ายตรงที่คลินิกจะไม่มีการหัก ภาษีที่ถูกหักไว้ทั้งหมดนำไปหักออกจากภาษีที่ต้องเสียตอนยื่นแบบ ถ้าหักไว้เกินก็ขอคืนได้

เตรียมเอกสารอะไรบ้าง

• หนังสือรับรองการหักภาษี ณ ที่จ่าย (50 ทวิ) จากทุกที่ที่จ่ายเงิน
• สรุปรายรับของคลินิกทั้งปี (และหลักฐานค่าใช้จ่าย ถ้าเลือกหักตามจริง)
• หลักฐานค่าลดหย่อน เช่น ใบเสร็จเบี้ยประกัน หนังสือรับรองการซื้อ RMF / Thai ESG
• แบบ ภ.ง.ด.94 ที่ยื่นไว้กลางปี

ให้ Raidaai ช่วยจด

Raidaai ให้บันทึกรายได้แต่ละก้อนตามที่ได้รับ แยกประเภทเงินได้ 40(1)–40(8) พร้อมภาษีหัก ณ ที่จ่าย แล้วรวมยอดไว้ให้ทั้งยื่น ภ.ง.ด.94 และ ภ.ง.ด.90 — จะได้ไม่ต้องนั่งไล่รวม 50 ทวิ ตอนต้นปี

คำถามที่พบบ่อย

ค่าเวรที่โรงพยาบาลจ่ายเป็นเงินได้ 40(1) หรือ 40(6)? ถ้าได้รับในฐานะลูกจ้างหรือข้าราชการของโรงพยาบาลนั้น มักเป็น 40(1) แต่ค่าตอบแทนจากการประกอบวิชาชีพอิสระที่ไม่ได้เป็นลูกจ้าง อาจเป็น 40(6) ให้ดูประเภทเงินได้ใน 50 ทวิ ที่โรงพยาบาลออกให้

รายได้คลินิกหักค่าใช้จ่ายเหมา 60% แล้ว หักค่าเช่าคลินิกหรือค่ายาซ้ำได้ไหม? ไม่ได้ ต้องเลือกอย่างใดอย่างหนึ่ง คือหักเหมา 60% หรือหักตามจริงทั้งหมดพร้อมหลักฐาน ถ้าต้นทุนจริงสูงกว่า 60% ของรายรับ การหักตามจริงจะได้ประโยชน์กว่า

ถ้าครึ่งปีแรกไม่ได้ยื่น ภ.ง.ด.94 ต้องทำยังไง? ยื่นย้อนหลังได้ แต่จะมีค่าปรับและเงินเพิ่ม 1.5% ต่อเดือนของภาษีที่ต้องชำระ ควรยื่นให้เร็วที่สุด แล้วนำภาษีที่ชำระตาม ภ.ง.ด.94 ไปหักตอนยื่น ภ.ง.ด.90

เปิดคลินิกเป็นบริษัทดีกว่าไหม? ขึ้นกับรายได้และค่าใช้จ่ายจริง บริษัทเสียภาษีจากกำไรสุทธิในอัตราเงินได้นิติบุคคล แต่มีค่าทำบัญชีและสอบบัญชี และการเอาเงินออกจากบริษัทก็มีภาษีอีกชั้น ควรปรึกษานักบัญชีเมื่อรายได้สูงขึ้น

ลองคำนวณภาษีของคุณฟรี ไม่ต้องสมัคร →